Teresa z Ávili
Data urodzenia	28 marca 1515 Ávila, Hiszpania
Data śmierci	4 października 1582 Alba de Tormes, Hiszpania
Tytuły	Doktor Kościoła, Odnowiciel Kościoła
Kościół / wyznanie	rzymskokatolicki
Data beatyfikacji	24 kwietnia 1614 przez Pawła V
Data kanonizacji	12 marca 1622 przez Grzegorza XV
Wspomnienie obchodzone dnia	15 października
Atrybuty	krzyż, pióro, księga, habit, serce przeszyte strzałą
Patron	pisarzy, matek, chorych, koronkarzy
Szczególne miejsca kultu	Ávila, Hiszpania

Święta Teresa z Ávili, Teresa od Jezusa, Teresa Wielka (dla odróżnienia od Małej Tereski), Teresa Hiszpańska, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Ávili w Hiszpanii, zm. 4 października 1582 w Alba de Tormes w Hiszpanii) – hiszpańska zakonnica i mistyczka, reformatorka zakonu karmelitanek, Doktor i Odnowiciel Kościoła. Kanonizowana w 1622 roku.

[edytuj] Życiorys

Była trzecim dzieckiem Alonsa Sancheza de Cepeda i jego drugiej żony Beatrycze de Ahumada. Jej rodzina pochodziła z nawróconych na katolicyzm Żydów (maranów), a jej dziadek ze strony ojca przyjął chrzest w roku 1485.

Od młodości przepełniona ideałami poświęcenia się w imię wiary katolickiej. Po utracie matki w roku 1530, ojciec oddał ją pod opiekę zakonu augustianek w Ávili. Tam powstał zamysł o poświęceniu się życiu zakonnemu. Po ponad roku ze względu na poważne kłopoty zdrowotne Teresa powróciła do domu rodzinnego. W roku 1534 potajemnie wstąpiła do zakonu karmelitanek w Ávili, a w roku 1555 po przeżyciach mistycznych (niektóre z przekazów głoszą, że w czasie snu potrafiła unosić się w powietrzu tj. lewitować) postanowiła przywrócić w zakonie surową regułę, która została złagodzona w XIV i XV wieku. Mimo oporów w zakonie karmelitanek, za zgodą papieża, w roku 1562 utworzyła pierwsze zreformowane zgromadzenie, a od 1567 współpracowała ze św. Janem od Krzyża nad dalszą reformą. Powstały dalsze klasztory o zreformowanej regule (karmelitanki bose pod wezwaniem św. Józefa), także męskie w Medina del Campo, Malagón, Valladolid, Toledo, Pastranie, Salamance i Albie de Tormes. W sumie przez ostatnich 15 lat życia, podróżując po kraju w bardzo prymitywnych warunkach, założyła w Hiszpanii 17 klasztorów karmelitanek bosych i przyczyniła się do powstania 15 klasztorów męskich. Jej działalność miała wpływ na odrodzenie religijne w całej Europie oraz umocnienia kontrreformacji.

Święta Teresa z Ávili została beatyfikowana przez papieża Pawła V 24 kwietnia 1614, kanonizowana przez papieża Grzegorza XV 12 marca 1622.

W 1922, podczas obchodów trzechsetnej rocznicy kanonizacji św. Teresy, Uniwersytet w Salamance przyznał jej pośmiertnie doktorat honoris causa. Biskup Ávili poprosił wtedy papieża Piusa XI o włączenie świętej w poczet Doktorów Kościoła. Papież odpowiedział: obstat sexus, co oznacza: płeć stanowi przeszkodę. Zapowiedział jednak, że pozostawi ostateczną decyzję swojemu następcy. Kurię Rzymską o rozstrzygnięcie kwestii czy kobieta, która miała ogromny wkład w rozwój Kościoła, może zostać Doktorem Kościoła poprosił dopiero papież Paweł VI. Kuria nakazała odpowiedzieć na to pytanie czterem przedstawicielom różnych zakonów męskich – Karmelicie, Dominikaninowi, Franciszkaninowi i Jezuicie. 17 grudnia 1967 roku wydano przychylną odpowiedź. 27 października 1970 św. Teresa została włączona, wraz ze św. Katarzyną ze Sieny w poczet Doktorów Kościoła jako pierwsze dwie kobiety.

Bośniacki pisarz Dževad Karahasan pisał o mistyków Teresy z Avila i al Rabija-Adija dramatu "Anioł porwany" (premiera w 1995 roku przez ARBOS - Towarzystwo Muzyki i Teatru).

[edytuj] Patronka

Św. Teresa jest patronką Hiszpanii oraz miejscowości Pozega w Chorwacji, a także matek, chorych, w szczególności osób cierpiących na bóle głowy, wytwórców koronek, zakonników, ludzi wyśmiewanych z powodu ich pobożności oraz Ruchu Rodzin Nazaretańskich.

Ekstaza św. Teresy z Ávili, rzeźba Berniniego z kościoła Santa Maria della Vittoria w Rzymie, ilustrująca fragment pism świętej o jej wizji: "Pewnego dnia pojawił mi się piękny anioł. Widziałam w jego ręku długą strzałę, której czubek zdawał się być z ognia. Uderzył mnie nią w serce. Ból był tak realny, iż zmusił mnie do jęku. Jednocześnie był tak słodki, iż nie chciałam się od niego uwolnić. Żadna radość nie daje takiego ukojenia. Gdy anioł zabrał strzałę, pozostałam w wielkiej miłości do Boga."

[edytuj] Ikonografia

W ikonografii, atrybuty świętej to: krzyż, pióro, księga, habit karmelitanek bosych, napis Misericordias Domini in aeternum cantabo, serce przeszyte przez anioła strzałą miłości.

[edytuj] Dzieła

Św. Teresa należy do klasyków literatury hiszpańskiej doby renesansu. Jednocześnie jest jednym z najważniejszych pisarzy Kościoła Katolickiego (oficjalnie została uznana za Doktora Kościoła).

Do najważniejszych jej dzieł zaliczane są:

• Życie (Libro de mi vida lub Vida)
• Droga doskonałości (Camino de perfeccion, 1565-1570, wydanie polskie 1625)
• Twierdza wewnętrzna (El castillo interior o las Moradas lub Moradas del castillo interior, 1577, wydanie polskie 1633)
• Księga fundacji (Libro de las fundaciones)

[edytuj] Inni o Świętej

• George Eliot (wł. Mary Ann Evans) uczyniła ze św. Teresy genius loci swojej powieści Miasteczko Middlemarch, jednocześnie dając do zrozumienia, że taka postać nie mogłaby żyć w społeczeństwie wiktoriańskim^[1]
• Josef Breuer i Zygmunt Freud w swoich Studiach nad histerią nazwali św. Teresę patronką histeryczek, uznając jej doznania mistyczne za przykład histerii. Stwierdzili oni jednak także, że była ona "kobietą obdarzoną geniuszem i wybitnymi zdolnościami praktycznymi".^[2]
• Simone de Beauvoir pisała w Drugiej płci, że św. Teresa "nie jest niewolnikiem swojej psychiki i hormonów" i że "trzeba podziwiać (...) wielkość wiary, która dociera do najbardziej intymnych części ciała".^[3]
• Jan Paweł II "Trzeba, by bogate dziedzictwa pozostawione przez Teresę od Jezusa zostało dogłębnie przemyślane i by skutecznie wpłynęło na odnowienie życia wewnętrznego narodu, a przez to na odrodzenie całego życia kościelnego w jego różnorakich przejawach.

Gigantyczna postać Wielkiej Teresy, nie tylko w skali lokalnej czy narodowej, ale w skali powszechnej, powinna być silną zachętą w tym kierunku".^[4]

• Jan Paweł II "W dniu 4 października roku 1582, który we wprowadzonym później Kalendarzu Gregoriańskim wypadł 15 października, w Alba, w granicach diecezji w Salamance, odeszła do Oblubieńca święta Teresa od Jezusa, osłabiona wiekiem i chorobą, lecz wciąż pełna żaru i płomiennej miłości do Boga i Kościoła. Przebyła długą drogę, opromienioną darem łasi prawdziwą "drogę doskonałości", na której przez modlitwę otwarła się na służbę miłości przeniknęła w głąb "twierdzy duszy" i doświadczyła tej miłości, która im bardziej kogoś łączy z Bogiem, tym bardziej pobudza go do przejęcia się duchem Kościoła i do poświęcenia się Kościołowi".^[5]

[edytuj] Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Teresa z Ávili

• Piotr z Alkantary

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Krakowska Prowincja Karmelitów Bosych – Strona poświęcona św. Teresie z Avili
• Vox Domini – dzieła zebrane św. Teresy z Avili
• Góra Karmel – pisma św. Teresy