15 grudnia jest 349. (w latach przestępnych 350.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 16 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Antoni, Drogosław, Drogosława, Euzebiusz, Ireneusz, Jan, Maksymin, Maksymina, Maria, Maryn, Maryniusz, Mścigniew, Mścigniewa, Saturnin, Teodor, Walerian, Weronika, Wiktor i Wolimir.
• Esperantyści – Dzień Ludwika Zamenhofa^[1]
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[2][3]
  • bł. Jan Karol Steeb (zm. 1856, protestancki kapłan i prezbiter z Tybingi)
  • św. Maria od Krzyża di Rosa (zm. 1855, zakonnica)
  • św. Paweł z Latros (zm. 956)
  • św. Walerian (zm. 460, biskup i męczennik)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1433 – zawarto polsko-krzyżacki rozejm w Łęczycy.
• 1767 – spłonęło południowe skrzydło Zamku Królewskiego w Warszawie.
• 1797 – wybuchł pożar na zamku w Kętrzynie.
• 1862 – otwarto Kolej Warszawsko-Petersburską.
• 1867 – w drewnianym kościele św. Kazimierza w Sorokpolu został ochrzczony Józef Piłsudski.
• 1900 – Warszawa: otwarto gmach Zachęty.
• 1914 – I wojna światowa: Austriacy po czterodniowej bitwie o Krosno wyparli Rosjan z miasta.
• 1918 – w związku z napiętą sytuacją w Wielkopolsce rząd zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. Jednocześnie podjęto decyzję o konieczności wyboru przedstawicieli polskich z terenu zaboru pruskiego do Sejmu Ustawodawczego.
• 1933 – 8 osób zginęło w wyniku zderzenia dwóch pociągów w Poznaniu.
• 1936 – uruchomiona pierwszą w kraju linię kolei elektrycznej na trasie Warszawa-Otwock i Warszawa-Pruszków.
• 1937 – powstał klub sportowy Calisia Kalisz.
• 1939 – powołano Bank Emisyjny w Polsce, instytucję emitującą pieniądze w Generalnym Gubernatorstwie.
• 1945 – komandor Adam Mohuczy został cz.p.o. dowódcą Marynarki Wojennej.
• 1948 – utworzono PZPR.
• 1951 – w Warszawie odbył się pierwszy publiczny pokaz telewizyjny.
• 1956 – Polskie Radio nadało pierwszy odcinek powieści Matysiakowie.
• 1957 – odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza w Gorzowie Wielkopolskim.
• 1957 – podniesiono banderę na niszczycielu ORP Grom.
• 1970 – grudzień 1970: grupa robotników podpaliła budynek Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku.
• 1973 – otwarto odbudowane po wojnie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
• 1981 – ZOMO rozpoczęło pacyfikację kopalni Manifest Lipcowy. Padły pierwsze strzały do górników.
• 1997 – Pomnik Bohaterów Warszawy został umieszczony na nowym cokole i w nowym miejscu – przy Trasie W-Z.
• 2000 – powołano Inspekcję Handlową.
• 2001 – papież Jan Paweł II otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
• 2006 – PKN Orlen kupił litewską rafinerię ropy naftowej Mažeikių Nafta.
• 2007 – zakończyła się modernizacja kolei linowej na Kasprowy Wierch.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Zdjęcie Janusa na tle Saturna, wykonane przez sondę Cassini

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
15 grudnia

•   533 – wojska bizantyjskie pokonały Wandalów w bitwie pod Trikamarum.
•   687 – Sergiusz I został wybrany na papieża.
• 1702 – w Japonii śmierć poniosło 47 roninów, zgodnie z kodeksem bushidō.
• 1745 – Fryderyk II wtargnął do Saksonii i pobił Augusta III pod Kesseldorfem.
• 1791 – weszła w życie Karta Praw Stanów Zjednoczonych Ameryki.
• 1840 – w jednej z kaplic Kościoła Inwalidów pochowano szczątki Napoleona Bonaparte, sprowadzone ze Świętej Heleny.
• 1862 – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w pierwszej bitwie pod Fredericksburgiem.
• 1879 – II wojna brytyjsko-afgańska: rozpoczęła się bitwa pod Kabulem.
• 1891 – Springfield (Massachusetts): James Naismith zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki.
• 1916 – I wojna światowa zakończyły się działania wojenne w czasie bitwy pod Verdun.
• 1930 – w Berlinie rozpoczęły się rokowania polsko-litewskie w sprawie ruchu granicznego.
• 1938 – weszła do służby ulepszona wersja niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.
• 1939 – premiera filmu Przeminęło z wiatrem.
• 1940 – marszałek Edward Śmigły-Rydz zbiegł z rumuńskiego miejsca internowania w Dragoslavele i udał się na Węgry.
• 1944 – nad kanałem La Manche zaginął samolot, którym leciał do Paryża amerykański muzyk Glenn Miller.
• 1955 – Austria została przyjęta do ONZ.
• 1958 – Giovanni Battista Montini, późniejszy papież Paweł VI, został mianowany kardynałem.
• 1961 – Adolf Eichmann został skazany w Izraelu na karę śmierci.
• 1965 – doszło do pierwszego w historii spotkania na orbicie statków kosmicznych Gemini 6 i 7.
• 1966 – został odkryty księżyc Saturna – Janus.
• 1967 – Point Pleasant (Wirginia Zachodnia): 46 osób zginęło, gdy zawalił się Silver Bridge nad rzeką Ohio.
• 1970 – 308 osób zginęło w katastrofie południowokoreańskiego promu w Cieśninie Koreańskiej.
• 1970 – radziecka sonda kosmiczna Wenera 7 wylądowała na powierzchni Wenus, skąd przez 23 minuty nadawała sygnały na Ziemię.
• 1973 – rozpoczął emisję kanał włoskiej telewizji publicznej Rai Tre.
• 1976 – Samoa zostało członkiem ONZ.
• 1983 – zniesiono karę śmierci za zabójstwo na Cyprze.
• 1988 – premiera filmu Młody Einstein.
• 1994 – Palau zostało członkiem ONZ.
• 1995 – Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał orzeczenie w tzw. sprawie Bosmana.
• 1995 – premiery filmów Gorączka i Jumanji.
• 1997 – katastrofa lotu Tajikistan Airlines 3183: 85 osób zginęło, a jedna została ranna, gdy lecący z Duszanbe Tu-154 rozbił się podczas pochodzenia do lądwania w Szardży.
• 1999 – w Japonii odlano największą na świecie sztabę złota o wadze 200 kg.
• 2000 – zamknięto definitywnie elektrownię jądrową w Czarnobylu.
• 2001 – Krzywa Wieża w Pizie została ponownie udostępniona do zwiedzania, po trwających 11 lat pracach zabezpieczających przed jej runięciem.
• 2004 – Irak: trzech polskich żołnierzy zginęło, a trzy kolejne osoby zostały ranne w katastrofie śmigłowca Sokół pod Karbalą.
• 2005 – odbyły się wybory parlamentarne w Iraku.
• 2008 – Abhisit Vejjajiva został premierem Tajlandii.
• 2009 – dokonano oblotu Boeinga 787.

[edytuj] Urodzili się

•     37 – Neron, cesarz rzymski (zm. 68)
•   130 – Lucjusz Werus, cesarz rzymski (zm. 169)
• 1595 – Jerzy Ossoliński, polski dyplomata, podstoli wielki koronny, marszałek Sejmu, podskarbi nadworny koronny, wojewoda sandomierski, podkanclerzy koronny, kanclerz wielki koronny (zm. 1650)
• 1610 – David Teniers, flamandzki malarz (zm. 1690)
• 1732 – Carl Gotthard Langhans, niemiecki architekt (zm. 1808)
• 1772 – Jan Krukowiecki, polski dowódca wojskowy, generał, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego (zm. 1850)
• 1784 – Wacław Seweryn Rzewuski, polski podróżnik, orientalista, poeta (zm. 1831)
• 1802 – János Bolyai, węgierski matematyk (zm. 1860)
• 1824 – Juliusz Kossak, polski malarz, rysownik, ilustrator (zm. 1899)
• 1832 – Gustave Eiffel, francuski architekt, projektant wieży Eiffla (zm. 1923)
• 1852 – Henri Becquerel, francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1908)
• 1857 – Eugeniusz Pankiewicz, polski kompozytor, pianista (zm. 1898)
• 1859 – Ludwik Zamenhof, polski lekarz, twórca esperanto (zm. 1917)
• 1860 – Niels Ryberg Finsen, duński lekarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1904)
• 1861 – Pehr Evind Svinhufvud, fiński polityk, premier i prezydent Finlandii (zm. 1944)
• 1864 – Władysław Leon Grzędzielski, polski prawnik, polityk, minister aprowizacji (zm. 1925)
• 1865 – Józef Śliwiński, polski pianista, dyrygent (zm. 1930)
• 1869 – Leon Marchlewski, polski chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1946)
• 1869 – Maria Wojciechowska, pierwsza dama Polski, żona Stanisława Wojciechowskiego (zm. 1959)
• 1880 – Wiesław Chrzanowski, polski inżynier techniki cieplnej, minister przemysłu i handlu, profesor i rektor Politechniki Warszawskiej (zm. 1940)
• 1888 – Maxwell Anderson, amerykański dramaturg, scenarzysta filmowy (zm. 1959)
• 1897 – Ferdinando Maria Poggioli, włoski reżyser filmowy (zm. 1945)
• 1903 – Julij Rajzman, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1994)
• 1905 – Jadwiga Chamiec, polska pisarka (zm. 1995)
• 1905 – Ferenc Farkas, węgierski kompozytor (zm. 2000)
• 1907 – Gordon Douglas, amerykański reżyser filmowy (zm. 1993)
• 1907 – Oscar Niemeyer, brazylijski architekt, laureat Leninowskiej Nagrody Pokoju i Nagrody Pritzkera
• 1911 – Stan Kenton, amerykański muzyk jazzowy (zm. 1979)
• 1914 – Gheorghe Dumitrescu, rumuński kompozytor (zm. 1996)
• 1916 – Miguel Arraes, brazylijski polityk (zm. 2005)
• 1916 – Maurice Wilkins, brytyjski biochemik pochodzenia nowozelandzkiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
• 1918 – Jeff Chandler, amerykański aktor (zm. 1961)
• 1918 – Maria Jarochowska, polska dziennikarka, pisarka (zm. 1975)
• 1920 – Albert Memmi, francuski pisarz
• 1921 – Tymoteusz Karpowicz, polski pisarz, tłumacz (zm. 2005)
• 1921 – Bob Todd, brytyjski aktor (zm. 1992)
• 1922 – Henryk Mandelbaum, polski więzień obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, uczestnik marszu śmierci (zm. 2008)
• 1922 – Alfons Mazurkiewicz, polski malarz (zm. 1975)
• 1923 – Leon Niemczyk, polski aktor (zm. 2006)
• 1923 – Walentin Warennikow, rosyjski wojskowy, generał, polityk, Bohater Związku Radzieckiego (zm. 2009)
• 1926 – Emmanuel Wamala, ugandyjski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Kampali
• 1928 – Friedensreich Hundertwasser, austriacki malarz, grafik, architekt (zm. 2000)
• 1928 – Ida Haendel, polska skrzypaczka
• 1929 – Tomasz Zaliwski, polski aktor (zm. 2006)
• 1930 – Edna O’Brien, irlandzka pisarka
• 1931 – Michał Dobroczyński, polski politolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 2006)
• 1931 – Ernest Pintoff, amerykański reżyser filmowy (zm. 2002)
• 1931 – Evald Schorm, czeski reżyser filmowy (zm. 1988)
• 1933 – Tim Conway, amerykański aktor
• 1933 – Adam Kowalik, polski prawnik, polityk, minister handlu wewnętrznego i usług
• 1934 – Stanisław Szuszkiewicz, białoruski matematyk, fizyk, polityk, przewodniczący Rady Najwyższej Białorusi
• 1934 – Abdullahi Yusuf, somalijski polityk, prezydent Somalii
• 1935 – Renata Jabłońska, polska pisarka, tłumaczka
• 1936 – Krzysztof Sadowski, polski muzyk jazzowy, twórca muzyki filmowej
• 1938 – Mariano Artigas, hiszpański duchowny katolicki, teolog, filozof, fizyk, pisarz (zm. 2006)
• 1941 – Miklós Munkácsi, węgierski pisarz
• 1944 – Abdessalam Jalloud, libijski polityk, premier Libii
• 1946 – Carmine Appice, amerykański perkusista zespołów: Vanilla Fudge i Cactus
• 1946 – Piet Schrijvers, holenderski piłkarz, bramkarz, reprezentant Holandii, wicemistrz świata
• 1948 – Andrzej Mogielnicki, polski autor tekstów piosenek
• 1949 – Ewa Bartnik, polska profesor genetyki
• 1949 – Don Johnson, amerykański aktor
• 1950 – Borys Gryzłow, rosyjski polityk, przewodniczący Dumy Państwowej
• 1952 – Allan Simonsen, duński piłkarz, reprezentant Danii, laureat Złotej Piłki
• 1952 – Julie Taymor, amerykańska reżyserka filmowa, aktorka
• 1953 – Lech Marek Jakób, polski pisarz
• 1954 – Alex Cox, brytyjski reżyser filmowy
• 1955 – Paul Simonon, brytyjski basista zespołu The Clash
• 1957 – Mikołaj Haremski, polski reżyser filmowy
• 1961 – Reginald Hudlin, amerykański reżyser filmowy
• 1963 – Mirosław Baka, polski aktor
• 1965 – Joanna Jeżewska, polska aktorka
• 1970 – Michael Shanks, kanadyjski aktor
• 1971 – Edyta Olszówka, polska aktorka
• 1972 – Sete Gibernau, hiszpański motocyklista
• 1976 – Baichung Bhutia, indyjski piłkarz
• 1977 – Wesley Ngetich, kenijski lekkoatleta, maratończyk, zwycięzca Maratonu Babci (zm. 2008)
• 1979 – Adam Brody, amerykański aktor
• 1979 – Abel Salami, nigeryjski piłkarz
• 1981 – Emade, polski perkusista, DJ, muzyk zespołu Tworzywo Sztuczne
• 1981 – Michał Gajownik, polski kajakarz, dwukrotny mistrz świata (zm. 2009)
• 1982 – Tetiana Perebyjnis, ukraińska tenisistka
• 1986 – Radosław Majewski, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1991 – Karolina Sawka, polska aktorka

[edytuj] Zmarli

• 1025 – Bazyli II Bułgarobójca, cesarz bizantyjski (ur. 958)
• 1072 – Alp Arslan, sułtan Wielkich Seldżuków (ur. 1029)
• 1230 – Przemysł Ottokar I, król Czech (ur. ok. 1155)
• 1263 – Haakon IV Stary, król Norwegii (ur. 1204)
• 1423 – Michał Küchmeister von Sternberg, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1370)
• 1570 – Fryderyk III, książę legnicki (ur. 1520)
• 1582 – Giorgio Ghisi, włoski rysownik (ur. 1512-1520)
• 1675 – Jan Vermeer, niderlandzki malarz (ur. 1632)
• 1766 – Adam Stanisław Grabowski, polski duchowny katolicki, biskup chełmiński, kujawski i warmiński (ur. 1698)
• 1852 – Józef Damse, polski kompozytor, dyrygent, aktor (ur. 1789)
• 1855 – Jacques Charles François Sturm, francuski matematyk, fizyk (ur. 1803)
• 1890 – Siedzący Byk, wódz Siuksów (ur. 1831)
• 1909 – Francisco Tárrega, hiszpański gitarzysta, kompozytor (ur. 1852)
• 1943 – Edward Szymański, polski poeta, satyryk, tłumacz (ur. 1907)
• 1943 – Fats Waller, amerykański pianista jazzowy (ur. 1904)
• 1944 – Glenn Miller, amerykański puzonista, lider big bandu (ur. 1904)
• 1955 – Horace McCoy, amerykański pisarz (ur. 1897)
• 1958 – Wolfgang Pauli, szwajcarski fizyk pochodzenia austriackiego, laureat Nagrody Nobla (ur. 1900)
• 1962 – Charles Laughton, brytyjski aktor, reżyser filmowy (ur. 1899)
• 1966 – Walt Disney, amerykański producent filmów animowanych, twórca The Walt Disney Company (ur. 1901)
• 1974 – Anatole Litvak, amerykański reżyser filmowy (ur. 1902)
• 1978 – Danuta Baduszkowa, polski reżyserka teatralna, tancerka, pedagog (ur. 1919)
• 1981 – James Helvick, angielski dziennikarz, pisarz (ur. 1904)
• 1993 – Ratu Sir Penaia Ganilau, fidżyjski polityk, gubernator generalny i prezydent Fidżi (ur. 1918)
• 1993 – Janusz Pasierb, polski duchowny katolicki, poeta, eseista, teolog, profesor Akademii Teologii Katolickiej (ur. 1929)
• 1995 – Andrzej Zahorski, polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Wojskowej Akademii Politycznej (ur. 1923)
• 1995 – Barbara Zbrożyna, polska rzeźbiarka, malarka (ur. 1923)
• 1998 – Jan Szancenbach, polski malarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (ur. 1928)
• 1998 – Jerzy Wojtecki, polski polityk, minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej (ur. 1929)
• 2001 – Bianca Butthole, amerykańska wokalistka, basistka (ur. 1965)
• 2004 – Józef Waczków, polski poeta, tłumacz (ur. 1933)
• 2005 – Julián Marías Aguilera, hiszpański filozof, laureat Nagrody Księcia Asturii (ur. 1914)
• 2005 – James Ingo Freed, amerykański architekt (ur. 1930)
• 2005 – Jiřina Hauková, czeska pisarka (ur. 1919)
• 2005 – Giuseppe Patroni Griffi, włoski reżyser filmowy (ur. 1921)
• 2005 – William Proxmire, amerykański polityk, senator USA (ur. 1915)
• 2006 – Clay Regazzoni, szwajcarski kierowca wyścigowy, mistrz świata Formuły 2, wicemistrz świata Formuły 1 (ur. 1939)
• 2007 – Carlo Enrico Di Rovasenda, włoski duchowny katolicki, teolog, dominikanin (ur. 1906)
• 2007 – Zbigniew Rozner, polski architekt (ur. 1923)
• 2008 – Wanda Koczeska, polska aktorka (ur. 1937)
• 2008 – León Febres Cordero Ribadeneyra, ekwadorski polityk, prezydent Ekwadoru (ur. 1931)
• 2008 – Anne-Catharina Vestly, norweska pisarka (ur. 1920)
• 2009 – Alan A'Court, angielski piłkarz, reprezentant Anglii (ur. 1934)

Przypisy