25 stycznia jest 25. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 340 (w latach przestępnych 341) dni.

Pomnik kryptologów: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego w Poznaniu

Edward Gierek z gospodarską wizytą w PGRze w Rząśniku

[edytuj] Święta

• imieniny: Ananiasz, Apollon, Artemia, Barcław, Emanuel, Emanuela, Juwentyn, Maksym, Miłobor, Miłosz, Paweł, Pęcisława i Tacjana.
• Polska
  • Dzień Sekretarki i Asystentki^[1] (międzynarodowy dzień obchodzony jest 25 kwietnia)
  • Dzień kryptologii^[2] – na pamiątkę złamania szyfru niemieckiej maszyny kodującej Enigma na przełomie 1932/3 przez Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego oraz Henryka Zygalskiego
• Rosja – Dzień Tatiany
• Wielka Brytania – Noc Burnsa (Burns Night)
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego obchodzą^[3],^[4]:
  • zakończenie Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan
  • nawrócenie św. Pawła apostoła

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1491 – zwycięstwo wojsk polsko-rusińskich nad Tatrami w bitwie pod Zasławiem.
• 1807 – bitwa pod Morągiem – początek kampanii napoleońskiej w Prusach.
• 1831 – powstanie listopadowe: Sejm ogłosił detronizację cara Mikołaja I.
• 1915 – I wojna światowa: Austriacy rozbili rosyjską kawalerię w bitwie pod Lutowiskami.
• 1922 – kardynał Achille Ratti, nuncjusz apostolski w Polsce i późniejszy papież Pius XI, został odznaczony Orderem Orła Białego przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.
• 1935 – Kordian Józef Zamorski został komendantem głównym Policji Państwowej.
• 1943 – powstanie zamojskie: polscy partyzanci stoczyli w nocy na 26-tego bitwę z osiedleńcami niemieckimi we wsi Cieszyn, zabijając 160 spośród nich.
• 1950 – podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu GAZ-M20 Pobieda (FSO Warszawa).
• 1954 – premiera pierwszego kolorowego filmu produkcji polskiej Przygoda na Mariensztacie.
• 1956 – premiera filmu Podhale w ogniu.
• 1971 – Edward Gierek podczas przemówienia w Gdańsku zadał słynne pytanie "Pomożecie?".
• 1982 – Sejm zatwierdził dekrety Rady Państwa dotyczące wprowadzenia stanu wojennego.
• 2005 – TVN24 nadała premierowe wydanie programu Szkło kontaktowe.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•     41 – Klaudiusz został cesarzem rzymskim.
•  817 – Paschalis I został papieżem.
• 1077 – król niemiecki Henryk IV odbył przed papieżem Grzegorzem VII publiczną pokutę w Canossie.
• 1260 – Mongołowie pod wodzą Hulagu-chana zdobyli i splądrowali syryjskie miasto Aleppo.
• 1327 – Edward III został koronowany na króla Anglii.
• 1479 – w Stambule podpisano układ pokojowy w drugiej wojnie wenecko-tureckiej.
• 1533 – ślub Henryka VIII z Anną Boleyn.
• 1755 – powstał Uniwersytet Moskiewski.
• 1791 – Parlament Brytyjski uchwalił ustawę o Kanadzie.
• 1799 – Eliakim Spooner opatentował siewnik rolniczy.
• 1817 – w Teatro della Valle w Rzymie odbyła się premiera opery komicznej Kopciuszek Gioacchino Rossiniego.
• 1835 – w Théâtre Italien w Paryżu odbyła się premiera opery Purytanie Vincenzo Belliniego.
• 1839 – ustanowiono flagę stanową Teksasu.
• 1858 – na ślubie córki królowej Wiktorii po raz pierwszy zabrzmiał Marsz Weselny Feliksa Mendelssohna.
• 1871 – odbył się ślub Idy Saxton i Williama McKinleya, późniejszej amerykańskiej pary prezydenckiej.
• 1890 – amerykańska dziennikarka Nellie Bly zakończyła podróż dookoła świata, w rekordowym czasie 72 dni, 6 godzin, 11 minut i 14 sekund.
• 1902 – w Asahikawa zanotowano rekordową w Japonii temperaturę -41 °C.
• 1907 – w wyborach do Reichstagu zwyciężyło aż 5 Polaków, m.in. Adam Napieralski i Wojciech Korfanty.
• 1920 – formalne rozpoczęcie działalności Ligi Narodów.
• 1924 – rozpoczęły się I Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix.
• 1942 – Tajlandia wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii i USA.
• 1945 – zakończyła się niemiecka ofensywa w Ardenach.
• 1949 – w Izraelu odbyły się pierwsze wybory parlamentarne.
• 1949 – w Moskwie powołano do życia Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.
• 1950 – ustanowiono flagę Korei Południowej.
• 1967 – Leonid Teliga wypłynął z Casablanki w rejs dookoła świata na jachcie Opty.
• 1971 – generał Idi Amin dokonał wojskowego zamachu stanu i przejął władzę w Ugandzie.
• 1975 – Mujibur Rahman został po raz drugi prezydentem Bangladeszu.
• 1979 – rozpoczęła się 1. podróż apostolska Jana Pawła II do Dominikany, Meksyku i na Bahamy.
• 1980 – Abol Hassan Bani-Sadr został wybrany prezydentem Islamskiej Republiki Iranu.
• 1981 – wydano wyrok w procesie przeciwko tzw. bandzie czworga w Chińskiej Repulice Ludowej.
• 1987 – odbyły się wybory parlamentarne w RFN.
• 1991 – wojna nad Zatoką Perską: Irakijczycy odkręcili zawory kuwejckich ropociągów z ropą naftową, powodując katastrofę ekologiczną w zatoce.
• 1993 – pakistański emigrant Mir Aimal Kasi ostrzelał samochody przed kwaterą główną CIA w Langley w stanie Wirginia, zabijając 2 i raniąc 3 osoby.
• 1994 – został wystrzelony amerykański sztuczny satelita Księżyca – Clementine.
• 1995 – Jacques Santer objął urząd przewodniczącego Komisji Europejskiej.
• 1995 – podczas meczu Premiership Manchester United F.C. – Crystal Palace Eric Cantona zaatakował jednego z fanów Crystal Palace.
• 1999 – ukazał się Linux 2.2.
• 2001 – Armenia zostala członkiem Rady Europy.
• 2002 – Rusłan Ponomariow został najmłodszym mistrzem świata w szachach w historii.
• 2004 – NASA: łazik Opportunity wylądował na Marsie.
• 2004 – Micheil Saakaszwili objął urząd prezydenta Gruzji.
• 2006 – papież Benedykt XVI wydał swą pierwszą encyklikę – Deus Caritas est (Bóg jest Miłością).
• 2010 – 90 osób zginęło u wybrzeży Libanu w katastrofie etiopskiego Boeinga 737.

[edytuj] Urodzili się

• 1424 – Henryk IV Bezsilny, król Kastylii i Leónu (zm. 1474)
• 1477 – Anna Bretońska, księżna Bretanii, królowa Francji, żona Karola VIII (zm. 1514)
• 1615 – Govert Flinck, niderlandzki malarz (zm. 1660)
• 1627 – Robert Boyle, brytyjski chemik, fizyk pochodzenia irlandzkiego (zm. 1691)
• 1688 – Juraj Jánošík, słowacki zbójnik (zm. 1713)
• 1736 – Joseph Louis Lagrange, francuski matematyk, astronom pochodzenia włoskiego (zm. 1813)
• 1759 – Robert Burns, szkocki poeta (zm. 1796)
• 1804 – Antoni Edward Odyniec, polski poeta, pamiętnikarz, tłumacz (zm. 1885)
• 1822 – William McDougall, kanadyjski polityk (zm. 1905)
• 1843 – Karl Hermann Amandus Schwarz, matematyk niemiecki (zm. 1921)
• 1854 – Miłosz Kotarbiński, polski malarz, plastyk, rysownik, śpiewak, krytyk literacki, poeta, kompozytor (zm. 1944)
• 1860 – Charles Curtis, amerykański polityk, wiceprezydent USA (zm. 1936)
• 1860 – Paul Féval, francuski pisarz (zm. 1933)
• 1869 – Jan Balicki, błogosławiony, polski duchowny katolicki (zm. 1948)
• 1874 – William Somerset Maugham, angielski pisarz (zm. 1965)
• 1881 – Emil Ludwig, niemiecki pisarz (zm. 1948)
• 1882 – Virginia Woolf, angielska pisarka, zwolenniczka feminizmu (zm. 1941)
• 1883 – Wacław Grubiński, polski pisarz (zm. 1973)
• 1886 – Wilhelm Furtwängler, niemiecki kompozytor, dyrygent (zm. 1954)
• 1886 – Emil Krukowicz-Przedrzymirski, polski generał dywizji, dowódca Armii Modlin (zm. 1957)
• 1893 – Czesław Rydzewski, polski duchowny katolicki, biskup łomżyński (zm. 1951)
• 1895 – Wiktor Paweł Nechay, polski geolog, geograf, pedagog (zm. prawdopodobnie 1940)
• 1899 – Paul Henri Spaak, belgijski polityk, przewodniczący Zgromadzenia Ogólnego ONZ, jeden z założycieli Wspólnoty Europejskiej (zm. 1972)
• 1900 – Theodosius Dobzhansky, amerykański genetyk pochodzenia ukraińskiego (zm. 1975)
• 1900 – Yojiro Ishizaka, japoński pisarz (zm. 1986)
• 1905 – Maurice Roy, kanadyjski duchowny katolicki, kardynał, prymas Kanady (zm. 1985)
• 1910 – Stefan Themerson, polski pisarz, reżyser filmów eksperymentalnych (zm. 1988)
• 1911 – Kurt Maetzig, niemiecki reżyser filmowy
• 1912 – Marian Brandys, polski pisarz (zm. 1998)
• 1913 – Witold Lutosławski, polski kompozytor, dyrygent (zm. 1994)
• 1915 – Wiesław Konrad Osterloff, polski pisarz (zm. 1980)
• 1915 – Jan Rojewski, polski pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 1982)
• 1917 – Ilja Prigogine, rosyjski fizyk, chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2003)
• 1917 – Jânio Quadros, brazylijski polityk, prezydent Brazylii (zm. 1992)
• 1921 – Stanley Tupper, amerykański polityk (zm. 2006)
• 1923 – Aleksander Benczak, polski aktor
• 1923 – Krystyna Borowicz, polska aktorka (zm. 2009)
• 1923 – Arvid Carlsson, szwedzki neurobiolog, laureat Nagrody Nobla
• 1924 – Armand Gatti, francuski reżyser filmowy
• 1925 – Zdzisław Konicki, polski znawca dziejów i zabytków Łodzi (zm. 1999)
• 1925 – Henryk Konopacki, polski chemik, polityk, minister przemysłu chemicznego (zm. 2007)
• 1925 – Paul Pörtner, niemiecki dramaturg (zm. 1984)
• 1925 – Matylda Wełna, polska pisarka
• 1926 – Youssef Chahine, egipski reżyser filmowy (zm. 2008)
• 1927 – Antônio Carlos Jobim, brazylijski muzyk (zm. 1994)
• 1928 – Andrzej Cwojdziński, polski dyrygent, kompozytor
• 1928 – Robert Stiller, polski pisarz, tłumacz
• 1928 – Eduard Szewardnadze, gruziński polityk, minister spraw zagranicznych ZSRR, prezydent Gruzji
• 1929 – Michael Michai Kitbunchu, tajski duchowny katolicki, arcybiskup Bangkoku, kardynał
• 1930 – Jan Weber, polski muzykolog, krytyk muzyczny, dziennikarz (zm. 1992)
• 1931 – Günter Biermann, niemiecki polityk (zm. 1997)
• 1931 – Federico Edwards, argentyński piłkarz, reprezentant Argentyny
• 1931 – Paavo Haavikko, fiński pisarz (zm. 2008)
• 1931 – Dean Jones, amerykański aktor
• 1932 – Nikołaj Anikin, rosyjski biegacz narciarski, mistrz olimpijski (zm. 2009)
• 1932 – Mieczysław Wilczek, polski przedsiębiorca, polityk, minister przemysłu
• 1933 – Corazon Aquino, filipińska polityk, prezydent Filipin (zm. 2009)
• 1935 – Don Duguid, kanadyjski curler
• 1936 – Diana Hyland, amerykańska aktorka (zm. 1977)
• 1936 – Daniel Schaefer, amerykański polityk (zm. 2006)
• 1937 – Jerzy Kostro, polski szachista
• 1938 – Krzysztof Dzikowski, polski autor tekstów piosenek i satyryk
• 1938 – Etta James, amerykańska piosenkarka
• 1938 – Ray Dennis Steckler, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser, producent filmowy (zm. 2009)
• 1938 – Włodzimierz Wysocki, rosyjski aktor, poeta, bard (zm. 1980)
• 1941 – Gregory Sierra, amerykański aktor
• 1941 – Jan Styrna, polski duchowny, biskup elbląski
• 1942 – Eusébio, portugalski piłkarz
• 1943 – Tobe Hooper, amerykański reżyser filmowy
• 1943 – Andrzej Turski, polski dziennikarz radiowy i telewizyjny, prezenter
• 1944 – Anita Pallenberg, włoska aktorka
• 1944 – Leigh Taylor-Young, amerykańska aktorka
• 1945 – Sławomir Idziak, polski operator, reżyser filmowy
• 1946 – Wiaczesław Dobrynin, rosyjski piosenkarz, kompozytor
• 1947 – Tostão, brazylijski piłkarz
• 1948 – Wojciech Mann, polski dziennikarz
• 1949 – Roman Krzyżelewski, polski admirał, dowódca Marynarki Wojennej RP
• 1949 – Sir Paul Nurse, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla
• 1951 – Heinz Wossipiwo, niemiecki skoczek narciarski
• 1955 – Mario Castelnuovo, włoski piosenkarz, gitarzysta
• 1955 – Olivier Assayas, francuski reżyser filmowy
• 1955 – Terry Chimes, brytyjski perkusista zespołu The Clash
• 1962 – Christopher Coppola, amerykański reżyser filmowy
• 1963 – Ryszard Czarnecki, polski polityk, minister
• 1963 – Bettina Skrzypczak, polska kompozytorka, muzykolog
• 1966 – Tomasz Bąk, polski generał brygady, dowódca 12 Dywizji Zmechanizowanej
• 1967 – David Ginola, francuski piłkarz
• 1971 – Luca Badoer, włoski kierowca Formuły 1
• 1972 – Chantal Andere, meksykańska aktorka
• 1972 – Justyna Pochanke, polska dziennikarka
• 1973 – Artur Kroschel, polski kompozytor
• 1973 – Stian Kvarstad, norweski skoczek narciarski
• 1974 – Nuno Espírito Santo, portugalski piłkarz, bramkarz, reprezentant Portugalii
• 1975 – Tim Montgomery, amerykański lekkoatleta, sprinter
• 1975 – Piotr Protasiewicz, polski żużlowiec
• 1975 – Mia Kirshner, kanadyjska aktorka
• 1976 – Anita Sokołowska, polska aktorka
• 1977 – Lidia Chojecka, polska lekkoatletka
• 1978 – Paweł Barański, polski poeta
• 1978 – Agata Zubel, polska kompozytorka, śpiewaczka i pedagog.
• 1980 – Marcin Rój, polski aktor
• 1980 – Christian Olsson, szwedzki lekkoatleta, trójskoczek
• 1980 – Filip Dylewicz, polski koszykarz
• 1980 – Xavi, hiszpański piłkarz
• 1981 – Alicia Keys, amerykańska piosenkarka, kompozytorka
• 1981 – Toše Proeski, macedoński piosenkarz (zm. 2007)
• 1985 – Jakub Strzelecki, polski aktor
• 1987 – Maria Kirilenko, rosyjska tenisistka
• 1987 – Jizelle Salandy, bokserka z Trynidadu i Tobago (zm. 2009)
• 1988 – Tatiana Golovin, francuska tenisistka pochodzenia rosyjskiego
• 1993 – Tomasz Byrt, polski skoczek narciarski

[edytuj] Zmarli

•   477 – Genzeryk, król Wandalów (ur. ok. 390)
•   844 – Grzegorz IV, papież (ur. ?)
• 1067 – Yingzong, cesarz Chin (ur. 1032)
• 1431 – Karol II, książę Lotaryngii (ur. 1364)
• 1494 – Ferdynand I, król Neapolu (ur. 1423)
• 1559 – Chrystian II Oldenburg, król Danii, Norwegii i Szwecji (ur. 1481)
• 1586 – Lucas Cranach Młodszy, niemiecki malarz (ur. 1515)
• 1796 – Jeffrey Watson, zegarmistrz (ur. 1722)
• 1821 – Maciej Kamieński, polski kompozytor (ur. 1734)
• 1881 – Teodor Tripplin, polski pisarz, podróżnik (ur. 1813)
• 1908 – Michaił Czigorin, rosyjski szachista (ur. 1850)
• 1932 – Józef Kiedroń, polski inżynier górnik, polityk, minister (ur. 1879)
• 1936 – Antoni Sempołowski, polski agronom (ur. 1847)
• 1943 – Jan Karcz, polski dowódca wojskowy, generał brygady, dowódca Mazowieckiej Brygady Kawalerii (ur. 1892)
• 1947 – Al Capone, amerykański gangster (ur. 1899)
• 1951 – Kazimierz Tyszka, polski inżynier, minister (ur. 1873)
• 1952 – Sveinn Björnsson, islandzki polityk, regent i prezydent Islandii (ur. 1881)
• 1967 – Wanda Pieniężna, polska dziennikarka, działaczka narodowa, polityk (ur. 1897)
• 1969 – Jakub Chlebowski, polski lekarz, naukowiec, pedagog, publicysta, społecznik (ur. 1905)
• 1981 – Ladislav Grosman, czeski pisarz (ur. 1921)
• 1982 – Michaił Susłow, radziecki polityk (ur. 1902)
• 1989 – Stefan Nowakowski, polski socjolog (ur. 1912)
• 1990 – Ava Gardner, amerykańska aktorka (ur. 1922)
• 1991 – Wincenty Kawalec, polski ekonomista, polityk, prezes GUS, minister pracy, płac i spraw socjalnych (ur. 1914)
• 2000 – Antoni Adamiuk, polski duchowny katolicki, biskup opolski (ur. 1913)
• 2001 – Tadeusz Kozłowski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1922)
• 2004 – Fanny Blankers-Koen, holenderska lekkoatletka, mistrzyni olimpijska (ur. 1918)
• 2004 – Miklós Fehér, węgierski piłkarz (ur. 1979)
• 2005 – Stanisław Albinowski, polski ekonomista, publicysta, dziennikarz (ur. 1923)
• 2005 – Philip Johnson, amerykański architekt, laureat Nagrody Pritzkera (ur. 1906)
• 2005 – Robert Sadowski, polski gitarzysta zespołów: Madame, Deuter, Houk i Kobong (ur. 1963)
• 2006 – Sudharmono, indonezyjski polityk, wiceprezydent Indonezji (ur. 1927)
• 2008 – Christopher Allport, amerykański aktor (ur. 1947)
• 2009 – Walerij Bukajew, ukraiński polityk, biznesmen (ur. 1976)
• 2009 – Mamadou Dia, senegalski polityk, premier Senegalu (ur. 1910)
• 2009 – Leon Klenicki, amerykański rabin, propagator dialogu katolicko-żydowskiego (ur. 1930)
• 2009 – Ryszard Krzywka, polski artysta grafik (ur. 1925)
• 2009 – Kim Manners, amerykański aktor, reżyser, producent filmowy (ur. 1951)
• 2010 – Ali Hassan al-Madżid, iracki wojskowy, kuzyn dyktatora Iraku Saddama Husajna (ur. 1941)
• 2010 – Charles Mathias, Jr., amerykański polityk (ur. 1922)

Przypisy