Twierdzenie spektralne – wspólna nazwa twierdzeń w algebrze liniowej i analizie funkcjonalnej uogólniających twierdzenie teorii macierzy mówiące, że
Ściślej, jeżeli traktujemy macierz normalną jako macierz pewnego endomorfizmu przestrzeni euklidesowej, to można znaleźć bazę ortonormalną tej przestrzeni, w której macierz ta będzie diagonalna. Twierdzenia spektralne uogólniają ten fakt na przestrzenie nieskończenie wymiarowe z punktu widzenia algebry i analizy funkcjonalnej.
Spis treści |
Niech V będzie przestrzenią ortogonalną nad ciałem liczb rzeczywistych z dodatnio określonym funkcjonałem dwuliniowym[1]. Jeśli
jest endomorfizmem samosprzężonym, to istnieje baza ortogonalna przestrzeni V złożona z wektorów własnych endomorfizmu A.
Niech V będzie przestrzenią liniową skończonego wymiaru nad ciałem liczb zespolonych z formą hermitowską dodatnio określoną[1]. Jeśli
jest operatorem samosprzężonym, to istnieje baza ortogonalna przestrzeni V złożona z wektorów własnych operatora A.
Przy założeniach powyższych twierdzeń:
Twierdzenie spektralne mówi, że każdemu operatorowi normalnemu odpowiada dokładnie jedna hermitowska miara spektralna na rodzinie borelowskich podzbiorów jego widma o tej własności, że operator ten może być odtworzony z niej w sposób jednoznaczny. Ściślej, jeśli H jest przestrzenią Hilberta oraz
jest operatorem normalnym, to istnieje dokładnie jedna hermitowska miara spektralna E określona na rodzinie borelowskich podzbiorów σ(T) taka, że
.Hermitowskie miary spektralne są miarami wektorowymi, a całka w powyższym wzorze oznacza właśnie całkę względem miary wektorowej z (tożsamościowej) funkcji skalarnej.
jest operatorem ograniczonym, który komutuje z T, tzn. TS = ST, to operator (hermitowskie miary spektralne mają wartości operatorowe) E(B) komutuje z S.
oznacza algebrę wszystkich ograniczonych (ciągłych) operatorów na przestrzeni Hilberta H. Jeśli A jest domkniętą podalgebrą
złożoną z operatorów normalnych, która zawiera operator identycznościowy I i jeśli Δ jest przestrzenią ideałów maksymalnych A, to
taka, że

, gdzie
jest transformacją Gelfanda T,
) można przedłużyć do izometrycznego *-izomorfizmu Φ algebry
na domkniętą podalgebrę
w
,
. Co więcej, *-izomorfizm Φ wyraża się wzorem
.
dla
.
,
jest domknięty i niepusty, to
,
komutuje z każdym
wtedy i tylko wtedy, gdy dla każdego
operator S komutuje z E(B).